ChatGPT کنارِ Qwen: نامه، فرمول و صورتجلسه را محک بزن
این جفت را اغلب برایِ کارهایِ روزمره‌یِ دفتری کنارِ هم می‌گذارند و کنجکاوند یک خانواده‌یِ وزن‌باز در فارسیِ رسمی چطور ظاهر می‌شود. پاسخ را کاغذبازیِ خودت می‌دهد.
ChatGPT یا Qwen؟ برنده‌ای که برایِ همه و برایِ همیشه جلو باشد وجود ندارد؛ نتیجه با نوعِ کار فرق می‌کند و هر انتشارِ تازه هم ممکن است ورق را برگرداند. ساده‌ترین راه این است که یک کارِ تکراری از میزِ کارت، مثلاً یک نامه‌یِ اداری یا یک فرمولِ صفحه‌گسترده، را هم‌زمان به هر دو بسپاری و خروجی‌ها را کنارِ هم وارسی کنی؛ در چندهوش این کار در یک نشست و بدونِ فیلترشکن انجام می‌شود.
این دو چه هستند؟
| خانواده | سازنده | نکته |
|---|---|---|
| ChatGPT | OpenAI | نامِ اپِ OpenAI؛ در چندهوش مدل‌هایِ همین خانواده از مسیرِ API در دسترس‌اند |
| Qwen | Alibaba (Alibaba Cloud) | خانواده‌ای با شمارِ زیادی مدلِ وزن‌باز |
«وزن‌باز» به این معناست که سازنده پرونده‌یِ آموخته‌هایِ مدل را منتشر کرده و هر کسی با سخت‌افزارِ کافی می‌تواند آن را رویِ رایانه‌یِ خودش اجرا کند. در چندهوش چیزی نصب نمی‌کنی و هر دو خانواده از راهِ API کار می‌کنند. و روشن بگوییم: اینجا اپِ ChatGPT نیست، پس حسابِ ChatGPT، سابقه‌یِ گفتگوهایت در آن و GPTهایِ سفارشی هم در کار نیست؛ با Qwen هم فقط خودِ مدل طرفِ حسابت است، نه سرویس‌هایِ جانبیِ سازنده. فهرستِ اعضایِ فعلیِ هر خانواده هنگامِ انتخابِ مدل داخلِ اپ دیده می‌شود. برایِ آشناییِ بیشتر خانواده‌یِ ChatGPT در یک نگاه و معرفیِ Qwen را بخوان.
چرا بعضی‌ها بینِ ChatGPT یا Qwen مردد می‌شوند؟
این مقایسه بیشتر از سویِ کسانی می‌آید که هر روز با متن‌هایِ اداری و عدد سروکار دارند و می‌خواهند بدانند یک خانواده‌یِ وزن‌باز در کارِ معمولیِ دفتر چه می‌کند. چند گرایش که زیاد مطرح می‌شود و هیچ‌کدام بی‌آزمونِ خودت حکم نیست:
- فارسیِ رسمی و قالبِ نامه: سرآغاز، عنوان، ارجاع و امضا در نامه‌یِ اداریِ فارسی قاعده دارد؛ خیلی‌ها هر دو را با یک نامه‌یِ واقعی می‌سنجند تا ببینند کدام قالب را بی‌اشتباه می‌چیند.
- فرمول‌هایِ صفحه‌گسترده: ساختنِ یک فرمولِ اکسل از رویِ شرحِ فارسی آزمونِ ساده و دقیقی است، چون فرمول یا کار می‌کند یا نمی‌کند. آن را رویِ فایلِ خودت امتحان کن.
- نظم دادن به یادداشت‌هایِ پراکنده: تبدیلِ یادداشت‌هایِ شلوغِ یک جلسه به صورتجلسه با «مصوبات» و «مسئولِ پیگیری» نشان می‌دهد کدام مدل چیزی را از خودش به جلسه نسبت می‌دهد.
- نیم‌فاصله و املا: ویرایشِ یک بندِ پرغلط معیارِ خوبی برایِ دقت در ریزه‌کاری‌هایِ نوشتاریِ فارسی است.
- هزینه در کارِ تکراری: وقتی کاری را هر روز تکرار می‌کنی، مدلِ سبک‌تر هزینه‌یِ کمتری دارد؛ پس بسنج آیا عضوِ سبک‌ترِ یکی از این خانواده‌ها برایِ آن کار کافی است. مقاله‌یِ پایین آوردنِ خرجِ استفاده از مدل‌ها راه‌هایِ دیگرش را گفته.
چطور خودت مقایسه کنی؟
نشستی از نوعِ مقایسه‌ی خالص بساز و دو صندلی بگذار: یکی ChatGPT و یکی Qwen. این نوع فقط یک دور دارد و عمق یا آستانه‌یِ اجماع رویش اثری ندارد؛ هر صندلی پاسخِ کاملش را تنها و بی‌اطلاع از دیگری می‌نویسد. پنج درخواستِ پیشنهادی:
- «یک نامه‌یِ اداری از طرفِ واحدِ مالی به واحدِ منابعِ انسانی بنویس که فهرستِ اضافه‌کارِ ماهِ گذشته را درخواست می‌کند؛ با شماره، تاریخ، پیوست و عنوانِ درست.»
- «در ستونِ B تاریخِ موعد و در ستونِ C تاریخِ تحویلِ واقعی است. فرمولی بنویس که اگر تأخیر بیش از سه روز بود، در ستونِ D واژه‌یِ دیرکرد بنشیند، و بگو فرمول را در کدام خانه بگذارم.»
- «این یادداشت‌هایِ نامرتبِ جلسه را به صورتجلسه تبدیل کن: حاضران، مصوبات، مسئولِ هر کار و مهلت. اگر مهلتی گفته نشده، جایش را خالی بگذار.»
- «نیم‌فاصله‌ها و غلط‌هایِ املاییِ این بند را درست کن و فهرستِ تغییرها را جدا بده.» همراه با یک بندِ پرغلط از نوشته‌هایِ خودت.
- «بخشنامه‌یِ پیوست را برایِ کارمندانِ تازه‌وارد به زبانِ ساده و در پنج جمله شرح بده.»
آخرِ خروجی، قسمتی با عنوانِ «تفاوت‌هایِ اصلی» می‌آید که فقط محل‌هایِ جداییِ پاسخ‌ها را می‌شمارد و هیچ‌کدام را بر دیگری ترجیح نمی‌دهد. برایِ این جفت چشمت به این‌ها باشد: فرمول در فایلِ واقعیِ تو کار می‌کند یا خطا می‌دهد؟ آیا در صورتجلسه مصوبه یا مهلتی آمده که در یادداشت‌ها نبود؟ و قالبِ نامه با رویه‌یِ اداره‌یِ خودت جور است یا نه؟
یک درخواست برایِ قضاوت کم است؛ شاید همان نامه اتفاقی خوب درآمده باشد. اگر قرار است یکی را برایِ کاری تکراری نگه داری، دو یا سه نمونه‌یِ واقعی از همان کار را آزمایش کن تا ببینی رفتارِ هر کدام پایدار می‌ماند یا نه.
وقتی پاسخ‌ها باید یکدیگر را نقد کنند
اگر دو فرمولِ متفاوت گرفتی که هر دو منطقی به نظر می‌آیند، یا یکی در صورتجلسه چیزی را مصوبه حساب کرده که دیگری نکرده، دیدنِ پهلو‌به‌پهلو کمکی نمی‌کند. همان کار را در نشستِ بحث و تصمیم بگذار: هر صندلی ابتدا مستقل نظر می‌دهد، بعد ایرادِ کارِ دیگری را می‌گیرد، و در پایان یک خروجیِ آماده‌یِ استفاده تحویل می‌گیری که بهترین بخش‌هایِ هر دو را ترکیب کرده است. یکی از صندلی‌ها را با نقشِ «منتقد» و این دستورالعمل بچین: «هر عدد و تاریخ را با یادداشت‌هایِ اصلی مقایسه کن» تا ریزه‌کاری‌ها از دست نرود.
برایِ گره‌هایِ سخت‌تر، یک خانواده‌یِ سوم مثلِ Kimi یا GLM را هم بنشان. اگر دنبالِ رو‌به‌رو کردنِ دو خانواده‌یِ وزن‌باز هستی، DeepSeek یا Qwen را ببین. یادت باشد اینکه چند مدل سرِ یک فرمول هم‌نظرند، کار کردنِ آن فرمول را ثابت نمی‌کند؛ نتیجه را رویِ داده‌یِ واقعی امتحان کن.
نمونه‌ی فرضی: پیام‌هایِ یادآوری و صورتجلسه‌یِ یک کلینیکِ دندان‌پزشکی
این مثال را برایِ توضیح ساخته‌ایم؛ حاصلِ هیچ نشست یا کاربرِ واقعی نیست.
فرض کن مسئولِ پذیرشِ یک کلینیکِ دندان‌پزشکیِ کوچک هستی. هر هفته باید برایِ مراجعانِ نوبت‌دار پیامِ یادآوری بفرستی و جلسه‌یِ هفتگیِ کارکنان را صورتجلسه کنی. می‌خواهی ببینی کدام خانواده برایِ این دو کارِ تکراری به کارت می‌آید. یک نشستِ مقایسه‌یِ خالص با دو صندلی می‌سازی و یادداشت‌هایِ جلسه‌یِ این هفته را به‌صورتِ فایل پیوست می‌کنی؛ نام و اطلاعاتِ مراجعان را پیش از پیوست حذف کن. در «دستورالعملِ این صندلی» برایِ هر دو می‌نویسی: «فارسیِ رسمی ولی گرم؛ هیچ توصیه‌یِ درمانی ننویس.» بعد سه درخواست را جدا می‌دهی: یک پیامِ یادآوریِ کوتاه، یک پیامِ جابه‌جاییِ نوبت به خاطرِ تعطیلی، و صورتجلسه‌یِ جلسه.
در «تفاوت‌هایِ اصلی» نگاه کن کدام پیام با وجودِ دستورالعمل جمله‌ای شبیهِ توصیه‌یِ پزشکی اضافه کرده، کدام صورتجلسه مسئولِ کاری را حدس زده، و طولِ کدام پیام برایِ یک پیامک مناسب است. اگر برایِ صورتجلسه یکی و برایِ پیام‌ها دیگری را پسندیدی، همین تقسیمِ کار را نگه دار و چند هفته بعد دوباره بسنج.
جمع‌بندی
ChatGPT یا Qwen را نه شهرت تعیین می‌کند نه برچسبِ وزن‌باز؛ نامه‌ها، فرمول‌ها و صورتجلسه‌هایِ خودت تعیین می‌کنند. هر دو را کنارِ هم بگذار، خروجی را رویِ کارِ واقعی امتحان کن و هر جا اختلاف دیدی، بگذار در بحث و تصمیم ایرادِ هم را بگیرند. هزینه فقط به‌اندازه‌یِ مصرف از کیف‌پول کم می‌شود و می‌توانی برایش سقف بگذاری؛ توضیحِ کامل در صفحه‌یِ قیمت‌گذاری. اگر می‌خواهی ChatGPT را با خانواده‌ای با لحنی دیگر هم بسنجی، ChatGPT یا Grok را ببین؛ بقیه‌یِ خانواده‌ها هم در مدل‌هایِ هوش مصنوعیِ چندهوش فهرست شده‌اند.